Obóz jeniecki

Dawny Stalag 369 w Krakowie – Pomnik ku pamięci jeńców francuskich i belgijskich

Stalag 369, wzniesiony na terenie 6 kilometrów na południowy zachód od Krakowa, między Kobierzynem (obecnie 8. dzielnica Krakowa) a Borkiem Fałęckim, został otwarty 5 czerwca 1942 roku w celu internowania jeńców wojennych uznanych przez reżim nazistowski za niepożądanych ze względu na ich poglądy, zachowanie lub nieudane próby ucieczki; był to obóz karny o surowym rygorze dyscyplinarnym, pełniący poniekąd funkcję szpitala psychiatrycznego. Uwięziono w nim blisko 17 000 osób, głównie oficerów i podoficerów francuskich, belgijskich i holenderskich, którzy odmówili pracy na rzecz III Rzeszy. Zmarłych jeńców grzebano na cmentarzu parafialnym w Borku Fałęckim, kilkaset metrów na wschód od obozu. Po wojnie ich szczątki zostały ekshumowane i przewiezione do krajów pochodzenia. Miejscowa ludność spontanicznie starała się pomagać jeńcom, dostarczając im żywność i opiekę; niektórzy z nich pomagali nawet jeńcom w ucieczce, mimo grożącego im i ich bliskim ryzyka. Jeden z organizatorów pomocy jeńcom, profesor Jan Harasymowicz, został odznaczony Legią Honorową za te akty oporu. Wśród żołnierzy, którzy przebywali w obozie, znajdował się między innymi rysownik Jean Morin, który uwiecznił życie obozowe w swoich rysunkach, oraz pisarz Francis Ambrière (naprawdę nazywający się Jean-Louis Letellier), który napisał autobiograficzną powieść Les Grandes Vacances, 1939–1945, wydaną w 1946 roku, w której opisuje życie francuskich jeńców wojennych w obozie, uhonorowaną nagrodą Goncourtów w 1940 roku (przyznaną z mocą wsteczną w 1946 roku).

Pomnik ku pamięci tych jeńców znajduje się w Krakowie, na skwerze w 8. dzielnicy, przy ulicy Żywieckiej, która od 2010 roku nosi nazwę „Skwer generała de Gaulle’a”, w miejscu jednego z wejść do obozu. Pomnik został wzniesiony w 1966 roku, odsłonięty 3 sierpnia z inicjatywy profesora Jana Harasymowicza i zaprojektowany przez architekta Wiktora Zina. Składa się z dużego kamienia granitowego, na którym umieszczono godło obozu oraz inskrypcję po polsku czarnymi literami, którą można przetłumaczyć jako: „STALAG 369 Miejsce karnego obozu jeńców wojennych okupacji hitlerowskiej”. Na odwrocie kamienia można odczytać po francusku: „W tym miejscu znajdował się obóz 369, w którym między czerwcem 1942 a sierpniem 1944 roku internowano zbiegłych i uchylających się francuskich i belgijskich podoficerów, którzy kontynuowali walkę z hitlerowskimi Niemcami. Czternastu z nich straciło tu życie”. Kamień wznosi się na podeście, do którego prowadzą 3 stopnie; po lewej, na ścianie podestu, umieszczona jest tablica z godłem obozu. Na murku po ich prawej stronie znajdują się dwie brązowe tablice z tekstem podobnym do tego na kamieniu, po francusku na jednej i po niderlandzku na drugiej.

Utrzymanie tego miejsca jest regularnie zapewniane przez uczniów jednego z miejskich gimnazjów.

← Powrót do miejsc pamięci

Ładowanie...
Powrót do góry