Cmentarz

Cmentarz wojenny w Stargardzie Szczecińskim (Stargard in Pommern)

Cmentarz wojenny miasta Stargard Szczeciński na Pomorzu Zachodnim, wybudowany w 1914 roku, przyjmował początkowo żołnierzy carskich poległych w okolicy na początku pierwszej wojny światowej, a następnie jeńców rosyjskich, serbskich, rumuńskich i portugalskich z miejskiego obozu jenieckiego. Cmentarz powiększył się w czasie drugiej wojny światowej o 369 dodatkowych grobów jeńców ze Stalagu II D w Stargardzie oraz z Oflagu II C w Dobiegniewie, wśród których większość stanowią Sowieci (132), ale są też Francuzi (68, jeńcy ze Stalagu), Polacy (56), Jugosłowianie (55), Włosi (22), Belgowie (15), Marokańczycy (13), Brytyjczycy (7) oraz jeden Holender. Ich nazwiska widnieją na trzydziestu metalowych tablicach umieszczonych na ogrodzeniu otaczającym cmentarz. W 1950 roku szczątki części żołnierzy francuskich, brytyjskich i włoskich zostały ekshumowane na prośbę ich bliskich. W latach 50. przeniesiono tu szczątki innych żołnierzy pochowanych w okolicach Stargardu, Pyrzyc i Choszczna. W sumie na cmentarzu znajduje się 5004 groby jeńców z obu wojen światowych.

Uwięzienie Francuzów (i Belgów) w Stalagu II D, utworzonym we wrześniu 1939 roku i przyjmującym wcześniej głównie Polaków, datuje się na maj i czerwiec 1940 roku. W kolejnych latach więziono tu żołnierzy innych narodowości (Sowietów, Włochów, Jugosłowian, Kanadyjczyków), aż do wyzwolenia obozu (w połowie marca 1945 roku przez Armię Czerwoną). Warunki życia były tu lepsze niż w Stalagach położonych bardziej na południe.

Na cmentarzu wzniesiono w różnych okresach kilka pomników, wyróżniających żołnierzy według narodowości (pomniki polsko-sowiecki, sowiecki, francuski, rosyjski, włoski) oraz według wyznania (pomniki żołnierzy sowieckich muzułmańskich i żydowskich). Pomnik francuski, wzniesiony w okresie reżimu Vichy, jest pierwszym z narodowych pomników na cmentarzu poświęconym pamięci jeńców drugiej wojny światowej. W jego centrum wyrzeźbiono galijski toporek (francisque), ustanowiony w 1941 roku jako osobisty emblemat Philippe’a Pétaina, pod którym widnieje napis „1939-1940”, a następnie w dolnej części: „Francuscy jeńcy wojenni ze Stalagu II D swoim towarzyszom zmarłym w niewoli”.

Utrzymanie cmentarza spoczywa na województwie zachodniopomorskim, które powierzyło to zadanie gminie Stargard Szczeciński. Od kilku lat gmina wraz z Zarządem Usług Komunalnych dokonuje wymiany niektórych zniszczonych nagrobków. Prace te finansowane są przez województwo zachodniopomorskie oraz przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

← Powrót do miejsc pamięci

Ładowanie...
Powrót do góry