Obóz jeniecki

Dawny Stalag VIII-A w Zgorzelcu (Görlitz)

Stalag VIII-A został utworzony w sierpniu 1939 roku w Görlitz, dziś przygranicznym mieście Görlitz-Zgorzelec. Początkowo obóz ten mieścił około 15 000 polskich jeńców i był pomyślany jako Dulag (obóz przejściowy), w którym jeńcy przebywali krótkotrwale. Następnie obóz przekształcił się w Stalag i już w 1940 roku przyjął jeńców belgijskich i francuskich. W 1941 roku powstał osobny kompleks przeznaczony do przyjęcia jeńców radzieckich i włoskich, nieobjętych ochroną konwencji genewskiej. Dla tych jeńców warunki uwięzienia były straszne, a śmiertelność bardzo wysoka. W 1943 roku przybyli również żołnierze brytyjscy, jugosłowiańscy i amerykańscy. Ogółem szacuje się, że przez obóz ten przeszło ponad 120 000 jeńców, w tym 35 000 Francuzów.

Podczas pobytu w obozie francuski kompozytor Olivier Messiaen skomponował swój Kwartet na koniec czasu, utwór zaliczany do najwybitniejszych dzieł muzycznych XX wieku. Prawykonanie odbyło się 15 stycznia 1941 roku w „baraku teatralnym”, w wykonaniu Messiaena (fortepian) oraz jego współwięźniów: Jeana le Boulaire’a (skrzypce), Henriego Akoki (klarnet) i Étienne’a Pasquiera (wiolonczela).

Do obozu przylega radziecki cmentarz wojenny. Wzniesiono na nim pomnik ku pamięci jeńców radzieckich. W 1976 roku w tym miejscu wzniesiono pomnik przez francuskich i polskich weteranów, dawnych jeńców Stalagu w Görlitz. Wyryto na nim po polsku: „Stalag VIII A: miejsce uświęcone krwią i męczeństwem jeńców wojennych koalicji antyhitlerowskiej podczas II wojny światowej – 22 lipca 1976”. W 1994 roku dodano tablicę z inicjatywy francuskich kombatantów. Czytamy na niej po francusku i po polsku: „Stalag VIII A 1939-1945. Dziesiątki tysięcy jeńców wojennych przeszło przez ten obóz, żyło i cierpiało”. Powstało również Europejskie Centrum Edukacji i Kultury o nazwie „Meeting Point Music Messiaen”. Każdego roku w styczniu centrum organizuje na terenie dawnego Stalagu międzynarodowe dni Messiaena. W południowej części dawnego obozu urządzono także „ścieżkę pamięci”, z różnymi tablicami informacyjnymi o Stalagu, opartymi na materiałach archiwalnych i świadectwach. Jedna z tablic poświęcona jest francuskim jeńcom wojennym.

← Powrót do miejsc pamięci

Ładowanie...
Powrót do góry