Ten pomnik oddaje hołd uczestnikom bitwy pod Gołyminem (na Mazowszu), która rozegrała się 26 grudnia 1806 roku. Kampanie pruska i polska (1806–1807) przeciwstawiły Cesarstwo Francuskie Czwartej Koalicji (Zjednoczone Królestwo, Rosja, Szwecja i Prusy), która odrzucała Związek Reński narzucony przez Napoleona. W bitwie pod Gołyminem żołnierze marszałka Murata starli się z wojskami rosyjskimi księcia Dmitrija Golicyna, które, mimo swej liczebnej niższości, zdołały się oprzeć i wymknąć Francuzom.
Pomnik bitwy został wzniesiony dzięki staraniom gminy, na apel niektórych obywateli i wraz z utworzeniem komitetu budowy skupiającego kilkanaście osób odpowiedzialnych za poprowadzenie projektu. Został sfinansowany przez ministerstwo kultury oraz z funduszy regionalnych. Odsłonięcie odbyło się 15 sierpnia 2006 roku, cztery miesiące przed dwusetną rocznicą, po czym nastąpiły msza i rekonstrukcja bitwy.
Pomnik z szarego granitu, dzieło rzeźbiarzy Wojciecha Henrykowskiego i Zygmunta Szczepankowskiego, składa się z dwóch prostokątnych kolumn, które symbolizują dwie walczące armie przedstawione za pomocą rycin żołnierzy. Kolumny połączone są blokiem, na którym można przeczytać po polsku, pod wielkim „N”, insygnium Napoleona: „Bohaterom bitwy pod Gołyminem stoczonej w obecności Cesarza Napoleona przez Wielką Armię przeciwko armii rosyjskiej 26 grudnia 1806 roku podczas »Pierwszej Wojny Polskiej«”. Napis ten jest również czytelny po francusku na lewym boku kolumny francuskiej oraz po rosyjsku na prawym boku kolumny rosyjskiej.